ฟิลเตอร์กรองลม คืออะไร ทำไมลมจากปั๊มลมผ่าน Main Filter แล้วยังไม่สะอาด

ฟิลเตอร์กรองลม (Air Filter) หรือตัวกรองอากาศ คืออุปกรณ์ที่ใช้แยกสิ่งปนเปื้อนออกจากลมอัดก่อนส่งไปยังเครื่องจักรหรือจุดใช้งาน แต่ละรุ่นรองรับสิ่งปนเปื้อนและระดับความละเอียดต่างกัน ลมที่ผ่าน Main Filter แล้วจึงอาจยังมีฝุ่นละเอียด ความชื้น ละอองน้ำมัน หรือกลิ่นน้ำมันหลงเหลืออยู่

ฟิลเตอร์กรองลมช่วยกรองอะไร

อากาศที่ปั๊มลมดูดเข้ามามักมีฝุ่นและความชื้นปะปนอยู่แล้ว ระหว่างการอัดอากาศยังมีน้ำมัน สนิม และเศษวัสดุจากถังพักลมหรือท่อส่งลมเพิ่มเข้ามาอีก สิ่งปนเปื้อนที่พบได้บ่อย ได้แก่ อนุภาคของแข็ง น้ำและละอองน้ำ ไอน้ำ ละอองน้ำมัน ไอน้ำมัน และกลิ่น แต่ละชนิดต้องใช้ฟิลเตอร์เฉพาะทาง ฟิลเตอร์เพียงตัวเดียวจึงไม่สามารถจัดการได้ครบทั้งหมด

ORION แบ่งฟิลเตอร์ออกเป็น 4 กลุ่มตามหน้าที่การกรอง ได้แก่ DSF กรองน้ำและอนุภาคหยาบขนาด 5 ไมครอนขึ้นไป LSF กรองฝุ่นละเอียดขนาด 1 ไมครอนขึ้นไป MSF กรองละอองน้ำมันขนาด 0.01 ไมครอนขึ้นไป และ KSF กรองกลิ่นด้วยคาร์บอน ก่อนเลือกซื้อควรทำความเข้าใจสเปกของแต่ละรุ่น  DSF/LSF/MSF/KSF-AL Series ให้เหมาะกับสิ่งปนเปื้อนที่ต้องการกำจัด

ทำไมผ่าน Main Filter แล้วลมยังมีสิ่งปนเปื้อน

Main Filter อาจเป็นฟิลเตอร์หลักหรือขั้นแรกหลังปั๊มลม ทำหน้าที่กรองตามชนิดไส้ ขนาดอนุภาค และเงื่อนไขที่กำหนด จึงไม่สามารถยืนยันได้ว่าลมจะสะอาดเพียงพอสำหรับทุกจุดใช้งาน

• ไส้กรองสามารถดักจับได้เฉพาะอนุภาคตามขนาดที่กำหนด ฝุ่นหรือละอองน้ำมันที่มีขนาดเล็กกว่าระดับการกรองอาจหลุดผ่านไปยังขั้นถัดไป
• ความชื้นยังคงอยู่ในรูปของไอน้ำ ฟิลเตอร์ที่ออกแบบมาเพื่อแยกหยดน้ำไม่สามารถลดปริมาณไอน้ำได้เทียบเท่า Air Dryer
• น้ำอาจเกิดขึ้นหลังจุดกรอง ลมที่ยังมีความชื้นจะควบแน่นเมื่ออุณหภูมิในท่อลดลง โดยเฉพาะในท่อยาวหรือบริเวณที่มีความต่างของอุณหภูมิสูง
• ใช้ฟิลเตอร์ไม่ตรงประเภท ฟิลเตอร์ดักฝุ่นอาจไม่สามารถจัดการละอองน้ำมันได้เพียงพอ ขณะที่ฟิลเตอร์แบบ Coalescing ก็ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อกำจัดไอน้ำมันทุกชนิด
• มีสิ่งสกปรกสะสมภายในท่อ เช่น สนิม คราบน้ำมัน หรือตะกอนที่อยู่หลัง Main Filter ซึ่งสามารถปนกลับเข้าสู่กระแสลมได้
• ไส้กรองเสื่อมสภาพหรืออุดตัน ฟิลเตอร์ที่ใช้งานเกินระยะอาจมีแรงดันตกคร่อมสูงและทำงานผิดไปจากสภาพปกติ
• อุปกรณ์ระบายน้ำทำงานผิดปกติ น้ำที่สะสมในถ้วยกรอง ถังพักลม หรือจุดต่ำของท่อ อาจถูกพากลับไปกับกระแสลม

การแก้ปัญหาจึงต้องระบุให้ได้ก่อนว่าสิ่งที่ปลายทางพบคือฝุ่น น้ำ ละอองน้ำมัน หรือกลิ่นน้ำมัน เพราะแต่ละกรณีใช้แนวทางตรวจและอุปกรณ์ต่างกัน

ฟิลเตอร์แต่ละขั้นทำหน้าที่ต่างกันอย่างไร

ไลน์ลมอัดที่ต้องคุมคุณภาพลมมักกรองหลายขั้น เพื่อไม่ให้ฟิลเตอร์ละเอียดรับภาระจากน้ำและอนุภาคขนาดใหญ่โดยตรง 

ขั้นกรองลม	หน้าที่	สิ่งปนเปื้อน
Water Separator หรือ Drain Filter	แยกน้ำเหลวออกจากกระแสลม	หยดน้ำและสิ่งปนเปื้อนขนาดใหญ่
Pre-filter หรือ Line Filter	ลดฝุ่นและอนุภาคก่อนเข้าอุปกรณ์ขั้นถัดไป	ฝุ่น สนิม อนุภาค
Air Dryer	ลดความชื้นในสถานะไอ คุมจุดน้ำค้าง	ไอน้ำ
Mist หรือ Coalescing Filter	รวมละอองขนาดเล็กให้จับตัวแล้วระบายออก	ละอองน้ำมันและอนุภาคละเอียด
Carbon หรือ Adsorption Filter	ดูดซับสารปนเปื้อนในสถานะไอ	ไอน้ำมันและกลิ่น

Air Dryer ทำหน้าที่ลดความชื้นในลมอัด ขณะที่ฟิลเตอร์ใช้แยกฝุ่น น้ำ ละอองน้ำมัน และกลิ่น จึงมักต้องติดตั้งฟิลเตอร์ทั้งก่อนและหลังเครื่องตามคุณภาพลมที่ต้องการ

ฟิลเตอร์ 5, 1 และ 0.01 ไมครอนต่างกันอย่างไร

ค่าไมครอนใช้บอกขนาดอนุภาคเล็กที่สุดที่ฟิลเตอร์สามารถดักจับได้ ยิ่งตัวเลขต่ำยิ่งกรองได้ละเอียดขึ้น แต่ไม่ควรใช้ค่านี้เป็นเกณฑ์เดียวในการเลือก

ระดับ 5 ไมครอนเหมาะสำหรับการกรองขั้นต้น เพื่อแยกฝุ่น อนุภาค และน้ำที่รวมตัวเป็นหยดแล้ว ระดับ 1 ไมครอนช่วยลดอนุภาคที่ละเอียดขึ้นและลดภาระของฟิลเตอร์ขั้นถัดไป ส่วนระดับ 0.01 ไมครอนใช้สำหรับการกรองละเอียด เช่น การจัดการละอองน้ำมันขนาดเล็ก ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสมรรถนะของแต่ละรุ่น สำหรับ Carbon Filter ควรพิจารณาจากความสามารถในการดูดซับไอน้ำมันและกลิ่น ไม่ใช่ค่าไมครอน

กลุ่ม Clean Air Filter ของ ORION มีรุ่น DSF, LSF, MSF และ KSF ซึ่งรองรับการใช้งานที่แตกต่างกันตามที่กล่าวไว้ข้างต้น การเลือกใช้งานควรพิจารณาอัตราการใช้ลม แรงดัน อุณหภูมิ และคุณภาพลมที่ต้องการร่วมด้วย

ฟิลเตอร์กรองลมควรติดตั้งตรงไหน

ตำแหน่งติดตั้งขึ้นอยู่กับชนิดของ Air Dryer รูปแบบของปั๊มลม และคุณภาพลมที่ปลายทางต้องการ โดยลำดับทั่วไปคือ ปั๊มลม ถังพักลม ฟิลเตอร์ขั้นต้น Air Dryer ฟิลเตอร์ละเอียด แล้วจึงถึงจุดใช้งาน ฟิลเตอร์ก่อนเครื่องช่วยลดน้ำและฝุ่น ส่วนฟิลเตอร์หลังเครื่องช่วยจัดการสิ่งปนเปื้อนที่ยังหลงเหลืออยู่ ควรตรวจสอบคู่มือและสเปกของอุปกรณ์แต่ละตัวประกอบกัน พร้อมติดตั้งระบบระบายน้ำให้เหมาะสม

ตรวจสอบอย่างไรเมื่อปลายทางยังพบฝุ่น น้ำ หรือน้ำมัน

การตรวจสอบอุปกรณ์ทั้งหมดพร้อมกันมักทำให้หาสาเหตุได้ยาก ควรเก็บตัวอย่างหรือประเมินสภาพลมทีละจุด โดยไล่ตรวจตั้งแต่หลังปั๊มลม ถังพัก ฟิลเตอร์ Air Dryer ไปจนถึงปลายท่อ เพื่อระบุช่วงที่เริ่มเกิดสิ่งปนเปื้อนอย่างชัดเจน โดยเน้นตรวจจุดสำคัญตามลำดับ ดังนี้

• ชนิดของสิ่งปนเปื้อนที่พบ (ฝุ่น น้ำ ละอองน้ำมัน หรือกลิ่น)
• ตำแหน่งที่พบว่าอยู่ก่อนหรือหลัง Air Dryer
• ระดับน้ำในถ้วยกรองและการทำงานของระบบ Auto Drain
• อายุการใช้งานของไส้กรองเทียบกับรอบการเปลี่ยนที่กำหนด
• ค่า Pressure Drop และอัตราการไหลจริง
• อุณหภูมิและสภาพของท่อ

หากต้องการประเมินหน้างาน ทีมงาน Siam Seimitsu สามารถช่วยวิเคราะห์และแนะนำฟิลเตอร์ ORION ให้เหมาะสมกับสภาพการใช้งานได้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟิลเตอร์กรองลม

ฟิลเตอร์กรองลมทำให้แรงดันลมตกหรือไม่
ฟิลเตอร์มีค่าความดันตกคร่อมตามโครงสร้างและอัตราการไหลอยู่แล้ว ถ้าไส้กรองอุดตัน ค่านี้จะสูงขึ้น เลือกฟิลเตอร์จากอัตราการไหลจริง และติดตามแรงดันก่อนและหลังฟิลเตอร์ ไม่ใช่ดูแค่ขนาดเกลียว

ควรเปลี่ยนไส้กรองตามระยะเวลาหรือตามค่า Pressure Drop
ดูทั้งสองอย่างประกอบกัน ถ้าระบบมีฝุ่น น้ำ หรือน้ำมันสูงกว่าปกติ อาจต้องเปลี่ยนก่อนกำหนด

ขนาดท่อเท่ากันใช้ฟิลเตอร์รุ่นเดียวกันได้หรือไม่
ขนาดทางเข้าออกเท่ากันยังไม่พอ ต้องดูอัตราการไหล แรงดัน อุณหภูมิ ชนิดไส้กรอง และค่า Pressure Drop ด้วย ไม่งั้นเสี่ยงคอขวดในระบบ

ฟิลเตอร์กรองลมต้องติดตั้งใกล้จุดใช้งานหรือไม่
ขึ้นกับคุณภาพของท่อและข้อกำหนดของเครื่องจักร ถ้าท่อยาว มีโอกาสเกิดสนิมหรือน้ำควบแน่นระหว่างทาง อาจต้องติดฟิลเตอร์เพิ่มที่ปลายทางก่อนเข้าเครื่อง

รู้ได้อย่างไรว่าปัญหามาจากท่อไม่ใช่ฟิลเตอร์
เทียบคุณภาพลมหลังฟิลเตอร์กับที่ปลายท่อ ถ้าพบปัญหาที่ปลายทางแต่หลังฟิลเตอร์ปกติดี ให้ตรวจท่อ สนิม น้ำค้าง คราบน้ำมัน และจุดแยกที่ไม่ได้ใช้งาน